lateralizacja

LATERALIZACJA

KSZTAŁTOWANIE SIĘ DOMINACJI STRONNEJ

Nasz mózg nie jest symetryczny. Zarówno strukturalnie, jak i funkcjonalnie półkula lewa i prawa różnią się między sobą, dlatego aby mieć pełniejszą wiedzę na temat rozwoju dziecka należy przyjrzeć się w jaki sposób wykonuje poszczególne zadania. Niesie to informacje o funkcjonowaniu mózgu.

Oburęczność, która długo się utrzymuje (np. u 4-5 latków) może wskazywać na opóźnienia w procesie lateralizacyjnym, a co za tym idzie – informować o opóźnieniach w funkcjach poznawczych. Wybór dominującego oka i ucha może trwać dłużej i jest trudniejszy do zbadania, bo dziecko może mieć problem z przyłożeniem przedmiotu do oka lub ucha.

 

Na każdą część ciała wykonujemy trzy próby. Ważne jest, by były one spontaniczne i by dziecko nie wiedziało, że jest sprawdzane, dlatego łatwo jest zaobserwować dominującą stronę w domu podczas różnych zabaw. Nie bierzemy pod uwagę jedzenia i pisania, ponieważ poprzez kulturowe uwarunkowania często nieświadomie kładziemy łyżkę po prawej stronie lub dajemy kredkę do prawej ręki. Jeżeli chcemy dokonać rzetelnej analizy dominującej ręki, wszystkie elementy układamy centralnie przed dzieckiem. Jakie to mogą być czynności? Wrzucanie koralików do butelki, wkładanie sznureczka do otworu, nawlekanie na sznurek, odkręcanie słoiczków, przenoszenie małego przedmiotu na łyżeczce.

Ręka, którą dziecko je nie zawsze jest tą dominującą. Często jest ona przez nas narzucona do tej czynności i wytrenowana.

Dominację oka sprawdzamy patrząc przez zabawkową lunetę, bawiąc się kalejdoskopem, zaglądając przez dziurkę od klucza, przez dziurkę wyciętą w kartce, przez wizjer lub robiąc zdjęcia zabawkowym aparatem (chociaż tu trzeba uważać, bo dzieci już nie znają aparatów, które się przykłada do oka).

Obserwacja, którym okiem dziecko zagląda, pozwoli na łatwiejsze określenie dominującego oka.

Dominacja ucha (podobnie jak oka) wymaga sprytu, bo musimy tak zaaranżować badanie, żeby dziecko przyłożyło ucho do przedmiotu bez użycia rąk. Sięgnięcie np. telefonem do prawego ucha może sugerować praworęczność, a niekoniecznie prawouszność. Najlepszym rozwiązaniem jest położenie przedmiotu na stole (radio, zegarek, muszlę, pudełko) i zachęcenie dziecka by posłuchało np. Posłuchaj czy zegarek działa.

Dominację nogi sprawdzimy poprzez kopanie piłki, stanie na jednej nodze, wskakiwanie do okręgu, wchodzenie i schodzenie ze schodów lub obserwując którą nogę stawia pierwszą przy delikatnym popchnięciu.

Dominującą nogę najłatwiej zauważyć podczas spontanicznych zabaw ruchowych takich jak kopanie piłki, skakanie, wchodzenie na drabinki i schodki.

Idealną sytuacją jest kiedy dziecko samo zdecyduje i w czwartym roku życia mamy już ustaloną dominującą rączkę.

Najmniej pożądaną sytuacją jest oburęczność, która może skutkować: trudnościami w koncentracji, trudnościami w nabywaniu mowy, niezdarnością w codziennych czynności. Jak możemy jej zapobiec? Dawać dziecku jak najwięcej zadań manualnych, też zwykłych domowych- ciasto, plastelina czy wyjmowanie prania tak, by dziecko miało szanse na swobodne, samodzielne wykształcenie dominującej strony. Jeżeli dziecko nie wybiera, musimy na podstawie obserwacji, zdecydować za dziecko. Istotna będzie tu precyzja oraz częstotliwość podejmowanych działań.

U dzieci z opóźnionym rozwojem mowy lub zaburzeniami rozwoju bardzo cenna jest praworęczność. Kiedy piszemy prawą ręką aktywizujemy lewą półkulę, a im wyższe zdolności lewopółkulowe tym lepszy rozwój mowy (również rozumienia), a im większe zdolności językowe tym wyższy potencjał do nabywania wiedzy o świecie oraz rozwijania umiejętności.

Proponowane ćwiczenia dla dzieci w różnym wieku:

wrzucanie do otworów

sięganie po zabawkę

oglądanie książeczek i pokazywanie elementów palcem

nauka czytania

od 12 miesiąca naśladowanie czynności z użyciem narzędzi

próby rysowania

układanie zabawek i obrazków od lewej do prawej,

łączenie kropek, rysowanie po śladzie

napełnianie wiaderka piaskiem łopatką

kopanie, rzucanie i łapanie piłki

nawlekanie koralików na sznurku

składanie obrazków z części